Kayısı Çeşit Seleksiyon  II (2004)

 

Kemal ÇUKADAR  Halis DEMİREL      H. Murat ÜNLÜ

            Meral ASLAY          Özkan BOZBEK

 

Bu proje 1991 yılında zerdali populasyonunun yoğun olduğu Erzincan merkez ve Üzümlü ilçesine bağlı belde ve köyler taranıp, amaca uygun ağaçlar işaretlenerek başlatılmıştır. 1992-1993 yıllarında işaretlenen ağaçlardan meyve örnekleri alınarak yapılan “Tartılı Derecelendirme” sonucu yedi zerdali tipi (154, 155, 158, 164, 171, 172, 174 ) ve dört kayısı çeşidi ( Eğri Çiğit, Tatlı Çiğit, Pelverde Eriği, Güz Eriği) seçilmiştir.1994 yılında bunların yanı sıra Prof. Dr. Muherrem GÜLERYÜZ tarafından 1981-1982 yıllarında selekte edilen zerdali tipleri (Gü-2, Gü-13, Gü-60, Gü-62, Gü-105, Gü-204) ile Mahmudun Eriği kayısı çeşidi proje kapsamına alınmıştır.1996 yılında her tip ve çeşitten 6 adet olmak üzere 6x6 m aralıklarla adaptasyon bahçesi Enstitü arazisinde tesis edilmiştir.

1996-2004 yıllarını kapsayan Seleksiyon II aşamasında çeşit ve tiplerin Erzincan şartlarında fenolojik, pomolojik ve bazı ağaç özellikleri incelenmiştir.Yapılan “Değiştirilmiş Tartılı Derecelendirme Metodu”nda verim, meyve ağırlığı, S.Ç.K.M., S.Ç.K.M/asit oranı, et/çekirdek oranı, çekirdeğin ete bağlanma durumu, çekirdek tadı ve albeni durumları dikkate alınarak değerlendirmeler yapılmıştır.

Gövde kesit alanına düşen verim bakıldığında en yüksek değeri 0.979 kg /cm2 ile Güz Eriği, en düşük değeri ise 0.200 kg /cm2 ile Gü-13 tipi vermiştir. Çeşit ve tiplerin ortalama meyve ağırlığı en yüksek 46.94 g ile Eğri Çiğit çeşidinde, en düşük 20.36 g ile 154 nolu tip de ölçülmüştür. S.Ç.K.M. miktarı en yüksek Eğri Çiğit kayısı çeşidinde % 22.7, en düşük Tatlı Çiğit kayısı çeşidinde %14.4 olarak tespit edilmiştir. Et/Çekirdek oranı Eğri Çiğit kayısı çeşidi en yüksek değeri (19.19) verirken, 155 nolu zerdali tipi en düşük değeri (8.20) vermiştir. S.Ç.K.M./Asit  oranları da çeşit ve tiplere bağlı olarak 7.91-45.08 arasında değerler almıştır.

Yapılan değerlendirmeler sonucu Eğri Çiğit kayısı çeşidi kurutmalık ve sofralık, Güz Eriği kayısı çeşidi ve 174 nolu zerdali tipi sofralık, 158 ve 171 nolu zerdali tipleri ise kayısı pulpuna uygun olabileceği görülmüştür.