Erzincan İli Fasulye Ekim Alanlarında Kök Çürüklüğü Oluşturan Fungal  Etmenlerin Belirlenmesi ve Bunların Bazı Fasulye Çeşitlerinde Patojeniteleri İle Antogonist Trichoderma Türleri İle Etkileşimlerinin İncelenmesi (1997) Doktora Projesi

 

Dr. Semra TURAK

 

            Erzincan ilinde kök çürüklüğüne neden olan fungal etmenleri, bazı fasulye çeşit ve hatlarının bunlara karşı duyarlılıklarını belirlemek amacı ile yürütülen bu çalışmada 1992-1996 yılları arasında Merkez ve Üzümlü ilçelerinde yapılan sürveylerde kök çürüklüğü hastalığının tüm alanlarda bulunduğu ve yoğunluğunun %7.5 - %41.5 arasında değiştiği saptanmıştır. Sürveyler sırasında alınan örneklerden  yapılan izolasyonlardan elde edilen 97 adet fungus izolatının gruplandırılması sonucu bunların 8 farklı türe ait oldukları belirlenmiştir. Bu izolatların %88.53’ü Fusarium türlerine ait olup, bunlar F. heterosporum (%36), F. avenaceum (%26.8), F. solani (%17.5), F. equiseti (%7.2) ve F. oxysporum (%1.03) olarak tanılanmıştır. Diğerleri ise Alternaria teniussima (%7.2), Rhizoctonia solani (%3.0) ve Macrophomina phaseoli (%1.03)’dir. Bu türleri temsilen alınan 19 izolat arasında F. oxysporum (F81) izolatı hariç diğerlerinin Selanik ve Şeker çeşitlerinde yüksek derecede patojen oldukları belirlenmiştir. Bölgede yaygın olarak yetiştiriciliği yapılan 5 fasulye çeşidi (Dermason, Şeker, Selanik, Barbunya, Horoz) ve bölge iklim şartlarına uygun olduğu saptanarak önerilen 4 fasulye hattı (85AK 32, 85AK 35, 85AK 122/73 ve Waf-14) içinde en hassas hattın %93.75 hastalık oranı ile 85AK 122/73 fasulye hattı olduğu, en dayanıklı olan çeşidin %47.91 hastalık oranı ile Barbunya çeşidi olduğu bulunmuştur.

            Türkiye’de mevcut Trichoderma türlerine (Trichoderma viride, Trichoderma harzianum, Trichoderma koningii, Trichoderma hamatum, Trichoderma pseudokoningii) ait 21 izolatın fasulye kök çürüklügü etmeni 19 patojen fungus izolatı üzerindeki etkilerini belirlemek amacı ile labaratuvar koşullarında besi yeri üzerinde yapılan denemede A.teniussima (F41)xT.koningii (T30) uygulaması hariç denemeye alınan tüm antogonist izolatların patojen izolatlar üzerinde iyi bir etkiye sahip oldukları kanısına varılmıştır. Sonuç olarak denemeye alınan Trichoderma türlerinin fasulye kök çürüklüğü hastalığı etmenlerine karşı laboratuvar koşullarında çok iyi antagonizm gösterdikleri belirlenmiştir.