Selim AYDOĞDU
Erzincan’da elma ağaçlarının önemli bir zararlısı olan ve onların kurumalarına sebep olan Lepidosaphes ulmi L. (Hom:Diaspidiae)’nın biyolojisi ve biyo-ekolojisi üzerinde araştırmalar yapılmıştır.
Çalışmalar laboratuar ve doğa koşullarında yürütülmüştür. Erzincan koşullarında 1982 ve 1983 yıllarında yapılan biyolojik çalışmalarda zararlının kışı yumurta döneminde geçirdiği ve yılda 2 döl verdiği saptanmıştır. Dönemlerin populasyon içindeki bulunma süreleri ise her iki yılda da 2. Dölde 1. Döle göre daha uzun olmuştur. Labaratuvarda patates yumruları üzerinde yapılan çalışmalar sonunda L.ulmi’nin gelişme eşiğinde 11.5 0C olarak saptanmıştır.
Bölgede en çok yaygın ve yoğun olarak bulunduğu elma ağaçları üzerinde ortalama bir dişinin 49.9+-5.05 yumurta verdiği ve yumurtlama periyodunun 1982 yılında 1. dölde 47, 2. dölde 60 gün ve 1983 yılında ise sırasıyla 45 ve 57 gün olduğu bulunmuştur. Bölgede başta Erzincan ili olmak üzere Kars, Gümüşhane ve Erzurum illerinde özellikle yerli elma çeşitleri üzerinde zararlı olan L. ulmi‘nin 14 tür konukçusu tespit edilmiştir. Elma ağaçları üzerinde L. ulmi yoğunluğunu etkileyebilecek canlı etken olarak 4 parazit ve 6 predatör tür tespit edilmiştir. Parazit olarak Aphytis mytilaspidis (LeB.) (Hym:Aphelinidae), Apterncyrtus microphagus Mayr (Hym:Encyrtidae), Physeus testaceus Masi (Hym:Aphelinidae), Azotus celsus (Walk) (Hym: Aphelinidae) türleri, predatör olarak, Chilocorus bipustulatus L.(Col:Coccinellidae), Exochomus quadripustulatus L. (Col:Coccinellidae), Scymus apetzi Mulsant (Col:Coccinellidae), Temnostethus reduvinus (H-S) (Het:Anchocoridae), Hemisarcoptes malus (Shimer) ( Acarina: Hemisarcoptidae) türleri saptanmıştır. Bu türlerden parazit olarak A. mytilaspidis ve predatör olarak H.malus ve T.reduvinus diğerlerine göre daha önemli bulunmuştur. A.mytilaspidis,L.ulmi’nin 1. dönemi dışında diğer bütün dönemlerinde etkili olmakta ve etkisi sonbahar aylarında yükselmektedir. Polifag bir parazit olmasına rağmen özellikle L. ulmi’yi tercih etmektedir. T.reduvinus’ta L.ulmi’nin bütün dönemlerinde özellikle genç dönemler üzerinde etkili olmaktadır. Yapılan çalışmalar sonucunda kışı ergin halde geçirdiği ve yılda 2 döl verdiği tespit edilmiştir.